ค่าลิขสิทธิ์เพลงสำหรับร้านค้า 2569: เปรียบเทียบทุกทางเลือก

เปิดร้านมาก็ต้องคิดเรื่องค่าใช้จ่ายร้อยแปด — ค่าเช่า ค่าพนักงาน ค่าวัตถุดิบ ค่าไฟ แต่มีค่าใช้จ่ายอีกอย่างที่เจ้าของธุรกิจหลายคนลืมนึกถึง จนกว่าจะมีคนมาเคาะประตูร้าน

ค่าลิขสิทธิ์เพลง

ถ้าคุณเปิดเพลงในร้านโดยไม่มีสิทธิ์ตามกฎหมาย คุณอาจเจอโทษปรับสูงถึง 800,000 บาท หรือจำคุกถึง 4 ปี ตาม พ.ร.บ. ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ฟังดูน่ากลัว แต่ข่าวดีคือ — ทางเลือกที่ถูกกฎหมายมีหลายทาง และราคาก็ต่างกันมาก

วันนี้เรามาเปรียบเทียบทุกทางเลือกกันแบบชัดๆ ว่าแต่ละทางจ่ายเท่าไหร่ ได้อะไร และเหมาะกับธุรกิจแบบไหน

ทำไมต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์เพลง?

ก่อนจะเข้าเรื่องราคา มาทำความเข้าใจก่อนว่าทำไมต้องจ่าย

การเปิดเพลงในร้านถือเป็น "การสื่อสารต่อสาธารณชน" ตามกฎหมายลิขสิทธิ์ไทย ซึ่งต่างจากการฟังเพลงส่วนตัวที่บ้าน พอเปิดให้ลูกค้าในร้านฟัง ก็ต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นนักแต่งเพลง นักร้อง หรือค่ายเพลง

ปัญหาคือ สิทธิ์ในเพลงแต่ละเพลงมีหลายชั้น — สิทธิ์ในงานดนตรีกรรม สิทธิ์ในสิ่งบันทึกเสียง สิทธิ์ของนักแสดง ถ้าจะทำให้ถูกต้องครบทุกสิทธิ์ มีหลายทางให้เลือก

ถ้าอยากเข้าใจรายละเอียดกฎหมายลิขสิทธิ์เพลงแบบเต็มๆ อ่านได้ที่ บทความกฎหมายลิขสิทธิ์เพลงสำหรับธุรกิจ

เปรียบเทียบทุกทางเลือก

1. จ่ายค่ายเพลงโดยตรง (GMM MPI)

GMM MPI (Grammy Music Publishing International) เป็นตัวแทนจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์ของเพลงในเครือ GMM Grammy ซึ่งครองส่วนแบ่งตลาดเพลงไทยมากที่สุด

ค่าใช้จ่าย (อ้างอิง อัตราค่าลิขสิทธิ์ GMM MPI):

• SME ทั่วไป: 7,200 บาท/ปี ต่อสาขา
• ร้านอาหาร/ผับ/ฟู้ดคอร์ท Size S: 16,000 บาท/ปี
• ร้านอาหาร/ผับ/ฟู้ดคอร์ท Size M: 21,000 บาท/ปี
• ร้านอาหาร/ผับ/ฟู้ดคอร์ท Size L: 25,000 บาท/ปี
• ร้านอาหาร/ผับ/ฟู้ดคอร์ท Size XL: 37,000 บาท/ปี
• สถานที่มีเวทีแสดงสด: 22,000 - 67,000 บาท/ปี

ราคาขึ้นอยู่กับขนาดพื้นที่ ประเภทธุรกิจ และจำนวนจุดที่เปิดเพลง ควรตรวจสอบอัตราล่าสุดกับ GMM MPI โดยตรง

2. องค์กรจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์ (MCT / TECA)

MCT (Music Copyright Thailand) และ TECA (Thai Entertainment Content Trade Association) เป็นองค์กรที่รวบรวมสิทธิ์จากศิลปินและค่ายเพลงหลายราย เพื่อให้การขออนุญาตง่ายขึ้น

ค่าใช้จ่าย:

• ค่าธรรมเนียมรายปี ขึ้นอยู่กับประเภทและขนาดธุรกิจ ต้องติดต่อสอบถามโดยตรง

ข้อดี: ครอบคลุมเพลงจากหลายค่ายในการจ่ายครั้งเดียว

ข้อจำกัด: ไม่ได้ครอบคลุมเพลงทุกเพลง ยังมีค่ายเพลงและศิลปินอิสระที่ไม่ได้เป็นสมาชิก ที่สำคัญ — องค์กรเหล่านี้ให้แค่ "สิทธิ์" ไม่ได้ให้ "เพลง" คุณยังต้องหาเพลงมาเปิดเอง จัดการ playlist เอง และอัปเดตเพลงเอง ซึ่งต้องใช้เวลาและความพยายามเพิ่มเติม

3. เพลง Royalty-Free

เพลง royalty-free คือเพลงที่จ่ายครั้งเดียวแล้วใช้ได้ตลอด (หรือจ่ายสมาชิกรายเดือน) โดยไม่ต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์เพิ่มเติม

ค่าใช้จ่าย:

• ซื้อเพลงเดี่ยว: 200 - 2,000 บาท/เพลง
• แพ็คเกจสมาชิก: 500 - 3,000 บาท/เดือน (แพลตฟอร์มอย่าง Artlist, Epidemic Sound)

ข้อดี: จ่ายครั้งเดียวหรือรายเดือน ราคาค่อนข้างถูก

ข้อจำกัด: เพลงส่วนใหญ่ไม่ใช่เพลงที่คนรู้จัก อาจฟังดู "ไม่จริง" หรือซ้ำๆ เลือกเพลงเองทั้งหมด ไม่มีระบบ playlist อัตโนมัติ และต้องอ่านเงื่อนไขการใช้งานอย่างละเอียด

4. จ้างนักออกแบบเสียง / Music Designer

อีกทางเลือกคือจ้างบริษัทหรือฟรีแลนซ์ออกแบบ playlist และบรรยากาศเสียงให้ร้านคุณโดยเฉพาะ

ค่าใช้จ่าย:

• ฟรีแลนซ์: 5,000 - 30,000 บาท/ครั้ง (สร้าง playlist ชุดเดียว)
• บริษัทออกแบบเสียง: 10,000 - 100,000+ บาท/ปี (รวมการอัปเดต playlist)

ข้อดี: ได้ playlist ที่ออกแบบมาเฉพาะแบรนด์ของคุณ มีความเป็นมืออาชีพสูง

ข้อจำกัด: ราคาสูงมาก ยังต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์เพลงแยกต่างหาก (นักออกแบบให้ "การเลือกเพลง" ไม่ได้ให้ "สิทธิ์ในเพลง") และ playlist ไม่อัปเดตอัตโนมัติ

5. บริการสตรีมมิ่งเพลงลิขสิทธิ์สำหรับธุรกิจ

บริการแบบ B2B music streaming คือบริการที่ออกแบบมาเฉพาะสำหรับธุรกิจ รวมทั้งลิขสิทธิ์เพลง playlist ที่คัดสรรมาแล้ว และระบบจัดการเพลงในที่เดียว

ค่าใช้จ่าย:

• finetunes เริ่มต้น 399 บาท/เดือน (แพ็คเกจรายปี 3,990 บาท/ปี) — รวมลิขสิทธิ์ เพลง playlist และระบบจัดการครบในราคาเดียว

ข้อดี: ลิขสิทธิ์ครบถ้วนในค่าสมาชิก ไม่ต้องจ่ายแยก มี playlist สำเร็จรูปสำหรับธุรกิจแต่ละประเภท เปลี่ยนเพลงตามช่วงเวลาได้อัตโนมัติ อัปเดตเพลงใหม่ตลอด ไม่มีโฆษณา ต่างจากทางเลือกอื่นที่ให้แค่ "สิทธิ์" — บริการ B2B streaming ให้ครบทั้งสิทธิ์ เพลง playlist และระบบจัดการ ไม่ต้องเสียเวลาหาเพลง สร้าง playlist หรือจัดการลิขสิทธิ์หลายค่ายเอง

ข้อจำกัด: เป็นค่าใช้จ่ายรายเดือน แต่เมื่อรวม "ต้นทุนทั้งหมด" (ค่าลิขสิทธิ์ + เวลาจัดการ + ค่าเพลง) แล้ว มักเป็นทางเลือกที่คุ้มค่าที่สุด

ตารางเปรียบเทียบแบบเห็นภาพ

ค่าใช้จ่ายแฝงที่ต้องระวัง

ราคาที่เห็นในตารางเป็นแค่ค่าใช้จ่ายตรงๆ แต่ยังมีค่าใช้จ่ายแฝงที่หลายคนไม่ทันนึกถึง

จ่ายค่ายเพลงโดยตรง: GMM MPI เริ่มต้นที่ 7,200 บาท/ปี (SME) หรือ 16,000 บาท/ปี (ร้านอาหาร Size S) แต่ครอบคลุมเฉพาะเพลงในเครือ Grammy ถ้าเปิดเพลงจากค่ายอื่นด้วย ต้องจ่ายทุกค่ายแยกกัน ค่าใช้จ่ายรวมอาจพุ่งขึ้นหลายเท่า แถมต้องเสียเวลาติดต่อและต่อสัญญากับหลายฝ่าย

องค์กรจัดเก็บ: ต้องหาเพลงมาเปิดเอง ซึ่งหมายถึงเวลาในการคัดเลือกเพลง สร้าง playlist และอัปเดตเป็นประจำ เวลาคือเงิน โดยเฉพาะสำหรับเจ้าของร้านที่ต้องดูแลทุกอย่าง

Royalty-free: หลายแพลตฟอร์มให้สิทธิ์เฉพาะการใช้ในสื่อ (วิดีโอ พอดแคสต์) ไม่ครอบคลุม public performance ในร้าน ถ้าใช้ผิดเงื่อนไข ก็ยังผิดกฎหมายอยู่ดี

จ้าง Music Designer: ค่าออกแบบเป็นค่าใช้จ่ายเริ่มต้นเท่านั้น ยังต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์เพลงที่ใช้แยก ทำให้ต้นทุนรวมสูงมาก

แบบไหนเหมาะกับธุรกิจของคุณ?

ร้านค้าเล็ก / ร้านกาแฟ / ร้านอาหารขนาดเล็ก: บริการสตรีมมิ่งสำหรับธุรกิจอย่าง finetunes เริ่มต้นที่ 3,990 บาท/ปี เทียบกับค่าลิขสิทธิ์ GMM MPI ที่เริ่มต้น 7,200 บาท/ปี (SME) หรือ 16,000 บาท/ปี (ร้านอาหาร Size S) โดย GMM MPI ให้แค่สิทธิ์เปิดเพลงในเครือ Grammy ส่วน finetunes ให้ทั้งเพลง playlist และลิขสิทธิ์ครบในราคาเดียว

ร้านอาหาร / คาเฟ่ขนาดกลาง: ธุรกิจขนาดกลางมักต้องการเพลงหลากหลายและเปลี่ยนบรรยากาศตามช่วงเวลา การจ่ายค่ายเพลงหลายรายจะยุ่งยากและแพง บริการสตรีมมิ่งที่มี playlist สำเร็จรูปและระบบ dayparting จะตอบโจทย์ที่สุด

โรงแรม / ฟิตเนส / สถานบันเทิง: ธุรกิจขนาดใหญ่ที่มีหลายโซนเสียง ต้องการโซลูชันที่จัดการทุกอย่างได้ครบในที่เดียว รวมถึงลิขสิทธิ์ที่ครอบคลุม playlist สำหรับแต่ละโซน และการจัดการหลายสาขา

ร้าน retail / แฟชั่น / อิเล็กทรอนิกส์: เพลงช่วยสร้างบรรยากาศและเพิ่มเวลาที่ลูกค้าอยู่ในร้าน (dwell time) ลงทุนกับเพลงที่เหมาะกับแบรนด์ จะคุ้มค่ากว่าเปิดเพลงมั่วๆ ที่อาจไม่ถูกกฎหมาย

ดูรายละเอียดว่า finetunes รองรับธุรกิจประเภทไหนบ้างได้ที่ ระบบทำงานอย่างไร และ แพ็คเกจราคา

ทำไม Spotify กับ YouTube ไม่ใช่ทางเลือก?

เราเข้าใจว่าหลายคนสงสัย — "ก็จ่าย Spotify Premium แล้วนี่ ทำไมเปิดในร้านไม่ได้?"

คำตอบง่ายๆ คือ Spotify, YouTube, Apple Music และแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งส่วนตัวทุกเจ้า มีเงื่อนไขชัดเจนว่าให้ใช้ "personal, non-commercial use" เท่านั้น การเปิดในร้านถือว่าผิดข้อตกลง และผิดกฎหมายลิขสิทธิ์ไทยด้วย

Spotify เคยมีบริการสำหรับธุรกิจ (Soundtrack by Spotify) แต่ปัจจุบันยกเลิกไปแล้ว

อ่านรายละเอียดเปรียบเทียบ Spotify, YouTube กับบริการลิขสิทธิ์ได้ที่ บทความ Spotify vs YouTube vs บริการเพลงลิขสิทธิ์

สรุป: เลือกทางที่คุ้มค่าและถูกกฎหมาย

การจ่ายค่าลิขสิทธิ์เพลงไม่ใช่เรื่องน่ากลัว ถ้ารู้ทางเลือกและเข้าใจว่าแต่ละทางให้อะไร

สำหรับธุรกิจที่ต้องการความสะดวก ลิขสิทธิ์ครบถ้วน และ playlist ที่พร้อมใช้งานทันที บริการสตรีมมิ่งสำหรับธุรกิจอย่าง finetunes ถูกออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์นี้โดยเฉพาะ — จ่ายรายเดือน ได้ทั้งเพลง ลิขสิทธิ์ และระบบจัดการ ไม่ต้องกังวลเรื่องอื่นอีก

เพลงที่ถูกต้องไม่ใช่แค่เรื่องกฎหมาย แต่เป็นเรื่องของบรรยากาศที่ทำให้ลูกค้าจดจำร้านของคุณ